Σύμη:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ:
Η Σύμη αποτελείται από συστάδα τριών κύριων νησιών: Της Νύμου, του Σεσκλιού, και της Σύμης. Μια εκδοχή για την ονομασία της ανάγεται στο Διόδωρο Σικιελιώτη: Σύμη ονομαζόταν η Νύμφη που ζευγαρώνοντας με τον Ποσειδώνα γεένησε τον Χθόνιο, τον «άνθρωπο της γης», που ταυτίζεται με τον αρχηγό των πρώτων κατοίκων του νησιού που ήρθαν από τη Θεσσαλία. Στην «Ιλιάδα», στο «Νηών Κατάλογο», ο πιο ωραίος των Αχαιών ήταν ο βασιλιάς της Σύμης Νιρέας, που πήρε μέρος στον πόλεμο με τρία καράβια. 

Οι πρώτοι κάτοικοι της Σύμης που άφησαν ίχνη τειχών τους στην ακρόπολη ήταν Πελασγοί. Ακολούθησαν οι Δωριείς. Η Σύμη συμμετείχε και στη Δωρική Εξάπολη. Τον 5ο αι. οι Πέρσες απαίτησαν τη ναυτική βοήθεια της Σύμης, που στη συνέχεια επωφελήθηκε από την ήττα τους στη Σαλαμίνα, για να προσχωρήσει στην Αθηναϊκή Συμμαχία. Ρωμαϊκά ερείπια στον Εμπορειό μαρτυρούν τη φυσική ιστορική διαδοχή που ίσχυσε και στη Σύμη. Στα βυζαντινά χρόνια οι άξιοι στη ναυτοσύνη Συμιακοί χρησιμοποιούνται από τους Βυζαντινούς για την κατασκευή και την επάνδρωση των ταχύτατων δρομώνων. Μετά το 1204 ο Λέων Γαβαλάς, περιέλαβε στο δικό του ανεξάρτητο κράτος και τη Σύμη, ενώ το 1309 περνά στα χέρια των Ιωαννιτών Ιπποτών, οπότε οχυρώνεται. Παρά τις επανειλημμένες αποκρούσεις των οθωμανικών επιδρομών, το 1522 αρχίζει η μακραίωνη δουλεία στους Οθωμανούς. Η Σύμη, όπως και άλλα νησιά του ΝΑ Αιγαίου, κατάφερε από νωρίς να διασφαλίσει σημαντικά προνομία με κυριότερο την διοικητική αυτοτέλεια και την απαλλαγή απ' όλους τους άλλους φόρους εκτός από τον ετήσιο ειδικό φόρο «μακτού». Το νησί αναπτύσσεται εμπορικά ως σημαντικό μεσογειακό λιμάνι. Η σπογγαλιεία αποτελεί σταδιακά σημαντική πρόσοδο και η αλιεία τονώνει ακόμα περισσότερο την τοπική οικονομία. Η Επανάσταση του '21 συγκίνησε και κινητοποίησε τους Συμιακούς. Η Σύμη περιλήφθηκε (Μάιος 1823) στη 13η επαρχία του Αιγαίου αλλά τελικά μαζί με όλα τα Δωδεκάνησα θα μείνει εκτός του νεοσύστατου κράτους. Παρά τα αντίποινα το νησί συνέχισε την ανοδική του πορεία. Το 1912 κατελήφθη από τους Ιταλούς με ολέθριες συνέπειες στην οικονομία. Συμμετέχοντας σε κάθε μορφή αντιστασιακού αγώνα οι Συμιακοί τέλος δικαιώνονται, στις 7 Μαρτίου 1948 υπεγράφη το Πρωτόκολλο Ενσωμάτωσης και παράδοσης όλων των νησιών της Δωδεκανήσου στο Ελληνικό κράτος - στη μητέρα Ελλάδα..

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

Ολόκληρο το νησί έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο και ο παραδοσιακός, νεοκλασικός οικισμός είναι άριστα διατηρημένος. Η πρωτεύουσα του νησιού, Σύμη. αποτελείται από το Χωριό και το Γιαλό.

Τα νεοκλασικά οικοδομήματα είναι συνήθως διώροφα, πολύχρωμα, με εξέχοντα αρχιτεκτονικά και διακοσμητικά χαρακτηριστικά αετώματα εξώστες, νεοκλασικά μπαλκόνια και τζάκια στις αυλές, ενώ σχεδόν όλα έχουν θέα στη θάλασσα.

Από τα δημόσια κτήρια ξεχωρίζουν ο πύργος με το ρολόι του 1880, η σκάλα του Λιρένου, το κτίριο της αστυνομίας, το κτήριο του τελωνείου καθώς και το ταχυδρομείο.

ΛΑΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η γιορτή του Πανορμίτη (8/11), πολιούχου του νησιού, είναι το σημαντικότερο θρησκευτικό δρώμενο. Την παραμονή τελείται αρχιερατικός εσπερινός, την ημέρα της εορτής αρχιερατική λειτουργία και λιτανεία της εικόνας με τη συνοδεία της φιλαρμονικής και στη συνέχεια προσφέρεται γεύμα σε όλους τους προσκυνητές.

Ανάμεσα στα σημαντικότερα πανηγύρια της Σύμης είναι:
Της Αγίας Τριάδας και του Αγίου Ιωάννη (24/6),
της Αγ. Μαρίνας (17/7),
του Προφήτη Ηλία (20/7),
του Σωτήρος (6/8)
και της Παναγίας (15 και 24/8).

Μεγάλα νησιώτικα πανηγύρια γίνονται τον Δεκαπενταύγουστο στις πολυάριθμες Παναγίες του νησιού, της Μεταμόρφωσης και της Σύναξης των Ταξιαρχών. Παραδοσιακά δρώμενά «Κουκουμάς» (2/5): Ανύπαντροι νέοι και νέες χόρευαν και τραγουδούσαν πίνοντας το «αμίλητο νερό» γύρω από ένα αγγείο, όπου είχαν τοποθετήσει τα δαχτυλίδια τους από την προηγούμενη μέρα. Η νοικοκυρά που διοργάνωνε το έθιμο προσέφερε ένα κομμάτι αλμυρής πίτας σε κάθε κοπέλα. Όποια κοπέλα έβλεπε στον ύπνο της ποιος νεαρός της πρόσφερε νερό να ξεδιψάσει, αυτός θα ήταν ο νέος που θα παντρευόταν. Το κάψιμο του Ιούδα, το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα.